Wednesday, November 25, 2009

Essay on Indian Cow :-)


 Click the image for better view

Note: An essay written on INDIAN COW by a candidate appearing for IAS exam. This was published in the Marathi daily news paper  - Loksatta. Enjoi :-)

Sunday, November 22, 2009

Vawin ka piancham




November 23, 1985 khan Chiengkawnpang, Ccpur ah he khawvel eng hmu tur in ka rawn piang a. Pathian khawngaihna leh zahngaihna avangin tun hun ka thleng thei hi ka lawm hle. Ngaihtuahna te, duhzawng te la naupang hle mahse, hriat loh karah Kum 24 na ka han hmu ve mai te hi mumang ram te pawh a ang lek lek mai a. Puitling lam pan kan tum chho zel aniang chu.
Ka naupang lai hun ka hman dan leh vawin ni thleng a Pathian min kaihhruaina te kim chang deuhin tarlang thei lo mah ila, chhiartuten tu nge ka nih an lo hriat ve theih nan, tlem te han thai lang ve zauh ila.

Kum 5 ka nih in Sikul(Class-A) ka kai tan a, hetih hunlai hian Kabui-Rongmei Khua Lower Ngarian, Bishnupur district ah kan awm lai a ni a, Bishnupur ah hian nitin sikul kai in ka U te pahnih ka zui ve hnek hnek thin a, kan awmna tang chuan Km 3 vel lai a hla ani a, ka Sikul kai na hmasaber chu UPC Boarding School(United Penticostal Church) ani.
Khathih hun lai khan ka Pa hi Tuithaphai Presbytery hnuiah Missionary hna a thawh vang hian, kum 4-5 dan ah hian sawn kual kan ni thin a, zirna lamah(sikul kai na) ah harsat na kan tawk nasa ve thin hle a, sikul kai na tur tha awm mumal loh na ah te sawn kan nih thin avang in, Class-B chhunzawm tur in veng lam pi leh pute bul Thingkangphai ah ka awm chho a, ti chuan Class –B tanga Class –V thleng chu ka pi te bulah awm in Don Bosco High School ah ka kai a. Chuan Churachandpur buaina vang in Class-VI chu Imphal ah ka zawm a, Class VII to VIII erawh CTS School, Lamka ah ka kai chho leh a.
Manipur ram Meitei Scheduled caste ho zingah kan hun tam zawk hi kan hmang a, Meitei SC ho awm na khua eng emaw zat chu ka tlawh ve tawh. Class-IX atang hian ka nu leh pa te bulah ka awm nghet tan a, Loktak Christian Model High School(LCM), Moirang ah ka zawm a. Class –X te pawh tha takin he school atang hian ka zo a, 2003 khan High School Leaving Certificate Examination(HSLC) ka pe a, 1st Division a passed in Manipur pum pui ah Major Indian Language(Mizo) subject ah topper ka ni ve nghe nghe ani.
Class-XI & XII chu Manipur Baptist Higher Sec. School, Imphal ah ka zawm a, B.Sc zir turin Hyderabad ah 2005 khan ka chhuk thla a, tunah M.Sc 1st year(Sustainable development) Pondicherry University a ka zir mek ani.






                                                     Hairstyle nalh lai:-)Thingkangphai kan In.
Hun kal tawh a ka nun hman dan te ngaihtuah in, Pathianin min lo hmangaih zia ka hre thar fo, tleirawl sual lai te chu a awm ve ngei, mahse Pathianin thlem a ka awm loh nan min veng tlat, ka tleirawl sual lai te ang khan nun hmang chho zel chu ni la, vawin ni hi ka thleng a ngem? tih chu ka in zawhna a ni fo.  Zir na lamah pawh mi fate angin thiam thei fal bik ni lo mah ila, pawl sawn thei in ka awm ve zel. Ka la hriat reng chu Lower Ngarian ah kan awm lai in, ka pa hian Zing tawngtai nei tur in Biak in ah min hruai thin, khatih lai khan Kum 5 mi vel lek ka la ni, tawngtai dan pawh ka thiam lo, ka pa thu chham kha ka lo ngai thla kar a, ti chuan Lalpa a tih velah ka lo zawm ve ta thin a…… Pathian hnen ka thlen theih nan a ka nu leh paten min enkawl dan ah vuina tur ka nei lo, Pathian in nu leh pa entawn tur tha tak min pe, zuk leh hmuam ah an filhim, chuvangin kei ngei pawh in ka nu leh pate thlarau lam hausak na ah chuan tluk thei lo mah ila, eng emaw tal a ka tluk/an ve theih nan zuk leh hmuam chu ti lo turin ka intiam ve tlat a. Ka naupan lai hian ka unau dangte ai in ka pa nen hian kan in kawm nasa em em, chakai khawrh ten, rotuai khawrh ten, thingphur ten ramah min hruai fo a(Ngarian ah kan awm lai). Vawin ni thleng hian ka pa chu ka thian tha ber ala ni fo.

Lungtau family-2007
Kum 24 han tling chhoh meuh chuan naupan lai a “my aim in life” ti a essay kan lo ziah thin te kha aim in life dang in a rawn luah lan ta, tunah chuan kum 30 tlin hma tal in Pathianin rem a tih chuan nupui neih a chhungkua din chu “aim in life” a ni ta zawk si. :-)
Vawin hun thleng thei a mi enkawl a, khawvel nun Pathian duhdan a ka hmang theihna tur a chat lo a min tawngtai sak tu ka nu leh pa, ka chungte chungah ka lawm em em a, hrisel na tha leh finna, thiamna, min veng himtu Pathian chungah ka lawmna ava sang em.


                                       

John Milton- "On his having arrived at the age of twenty-three" hi ka hre chhuak fo....

HOW soon hath Time, the subtle thief of youth,
Stolen on his wing my three-and-twentieth year!
My hasting days fly on with full career,
But my late spring no bud or blossow shew'th.
Perhaps my semblance might deceive the truth
That I to manhood am arrived so near;
And inward ripeness doth much less appear.

Friday, October 23, 2009

Dalit khuaah

Tunkar chhung khan Pondicherry chhevel a Dalit khaw hrang hrang tlawh in an khawsak nungphung(livelihood) zir in kan feh chhuak a. M.S Swaminathan research and foundation(MSSRF) te kaltlang in he field work hi nei kan ni a. Khaw pali 4 MSSRF ten a Self help group(SHG`s) an neihna hmun tlawh kan ni a.

Pondicherry chhevel a Dalit awm te hi mahni tawk a  in chawmzo an ni ve hlawm a, atam zawk hi lo nei mi(farmer) an ni a, MSSRF hian Dalit khaw pakhatah kum tluan a thlai an ching theih nan tunah hian Watershed management project a kal pui mek a, tin khaw dang ah hi chuan Mushroom cultivation, Coir rope-making te an kal pui bawk a. An in han en chuan, pachhe ve tak tur a ngaih te khan T.V, Refrigerator, DTH thleng in an hung ve rap mai.